Home / Winti / Gron Winti / Leba

Leba

De Leba Winti

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mama leba en Papa leba behoren tot dezelfde entiteit binnen de winti cultuur. De Leba is een bijzondere winti binnen de winti cultuur. De leba oogst heel veel gezag en speelt een bijzondere rol bij het aanleggen en onderhouden van de contacten binnen de winti religie. De leba is de bewaker en hoeder van de kabra en hoedt de mens voor de kwaadaardige en nutteloze geesten  die als de mogelijkheid het toelaat veel kwaad en schade kunnen toebrengen aan mensen, al dan niet gestuurd door boosdoeners (wisi man). De leba treedt op als een soort tolk. Hij is het die als eerst wordt aangeroepen bij elk winti ritueel, omdat hij contact legt met de winti’s en de mens.Een van de belangrijkste taken van de Leba is voor het onder controle houden van boze geesten die van mensen worden weggehaald. Als iemand bezeten is met een wisi moet voor het verwijderen van de wisi, behalve Anana de kabra’s en de Gron winti’s mama leba verzoeken dat het geen dat wordt weggehaald of weg gewassen, niet  meer tussen mensen mag komen. Zo een ogri wordt dan door de Mama leba in qurantaine gezet. Mama leba zorg er voor dat haar omgeving schoon wordt gehouden van bakru’s en andere boze geesten die rondlopen en schadelijk zijn voor de mensen.
In de winti cultuur is de lijn tussen winti en wisi (= beheksing) heel dun. Voor alle duidelijkheid een winti belijder en een wisi belijder verschillen enorm van elkaar en deze twee gaan nooit samen. Een wisi man kan alleen kwaad doen, dus anderen beheksen en geen goed doen, omdat hij een pact met demonen heeft gesloten. Een Duman of obia man ( winti genezer) bezit krachtige en hoge winti’s, middels wie hij mensen geneest of adviseert. Waar legt men de grens? Deze grens is heel vaag en wordt door ieder individu zelf bepaald, naar zijn eer en geweten.De leba onderhoudt contacten met de familie winti’s , Kabra’s en alle andere entiteiten die bij een sreka (inwijdingsritueel) aanwezig horen te zijn. Wanneer men plaatsen van vroegere voorouders moet bezoeken, geeft de Leba dat door aan belangrijke stamwinti’s. Ook bemiddelt de leba als er bepaalde obstakels zijn of waren.

Hij maakt de weg vrij voor verzoening. En bepaalt wat voor soort paiman er gezet moet worden. Er moet altijd een Akansa met malasi er om heen naast de Dyo dyo paiman gezet worden voor de Leba.Leba heeft ook een opruimende (beschermende) functie, letterlijk en figuurlijk. De Leba behoedt de buurt of omgeving van rampspoed en boze geesten en beschermd mensen, vooral kinderen die onder zijn paraplu geboren zijn. Als tegenprestatie verlangt de Leba dat de mensen die in zijn buurt wonen deze dan ook schoonmaken en onderhouden. Indien men dit niet doet, laat de Leba van zich horen en gaat hij ‘s nachts tekeer. Men zegt dat dit te merken is, als honden ‘s nachts huilen en blaffen zonder enige aantoonbare reden. De leba is dan op pad. Het is dan goed om na te gaan of de tuin of erf, of de buurt aan een grote schoonmaakbeurt toe is.In sommige gevallen kan het ook voorkomen dat als er iemand in een buurt zou komen te overlijden, de Leba enkele avonden van tevoren tekeer gaat.

Merkwaardig is het dat als de Leba tekeer gaat met zijn roepgeluiden, deze gevolgd werden door het geblaf en gehuil van honden. Eén ding is zeker de Leba gaat tekeer, maar de buurt gevrijwaard is van boze geesten, want de Liba drijft ze weg. Als men een mama leba (Tjatjamaleba) tegen komt, herken je haar met een rietenmand gevuld met aardvruchten, is gehuld in allerlei doeken en heeft ook een prasara sibi (bezem) om de weg schoon te vegen Het verschil met de Papa leba is dat hij geen prasara sibi heeft en heeft een lang broek en T-shirt zonder mouwen. Soms rookt hij  een pijp en heeft hoed op, hij wordt Frikiti genoemd. De mensen die een leba hebben zijn heel erg netjes, omdat zij altijd bezig zijn met het hun uiterlijk en omgeving. Het moet altijd mooi, schoon en netjes zijn.

Hij word uitgebeeld  als een stokoude man, of  stokoude vrouw gehuld in vodden of bananenbladeren Vanaf de Vodu’s tot de Kumanti’s heb je algemene kruiden. Dat zijn kruiden die je voor alle krono’s kan gebruiken. Daar naast heb je de specifieke kruiden voor een bepaald konfo. De kongfo’s hebben allemaal kruiden die ze gemeenschappelijk gebruiken zoals Ajasi, Rosa wiwiri, Knopo wiwiri, Segotro wiwiri, Pje pje Pauw, Koosuwiwiri, Maka Maka, Guma wiwiri, Jarakopi. Anesi wiwiri, Kwinter, Jorkapesi, Gronposrin, Kinamanama, Wetibaka( Lagadisatere ), Sangrafu, Kujakatinga ( man anesi ) Smeri wiwiri. Bij de Leba zou je dan de drei Bana wiwiri erbij moeten zetten en Obia kruiden uit het gebied waar de leba verblijf.

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *